สถานการณ์โรคที่พบมากของประชากรนับว่าน่าสนใจและมีความสำคัญ    เนื่องจากสามารถระบุภาวะการเจ็บป่วยของประชาชน      จำเป็นต่อการวางแผนสาธารณสุขของประเทศได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและเพื่อเปรียบเทียบสถานสุขภาพกับนานาชาติ    ซึ่งปัจจุบันข้อมูลการป่วยที่แสดงภาพรวมของประเทศนั้น  แหล่งข้อมูลสำคัญได้จากกระทรวงสาธารณสุข  โดยสำนักนโยบายและยุทธศาสตร์  จัดเก็บรายงานข้อมูลการป่วยของผู้ป่วยนอก และผู้ป่วยใน    ซึ่งจัดกลุ่มตามสาเหตุการป่วยตามบัญชีจำแนกโรคระหว่างประเทศ ฉบับแก้ไขปรับปรุง ครั้งที่ 10 (ICD-10)     การจัดเก็บรายงานแบ่งเป็น รายงานผู้ป่วยนอกตามกลุ่มสาเหตุ 21 กลุ่มโรค (รง.504) และ รายงานผู้ป่วยในรายโรค  75 กลุ่มโรค (รง.505)    โดยรวบรวมข้อมูลของสถานบริการของกระทรวงสาธารณสุขผ่านสำนักงานสาธารณสุขของทุกจังหวัด    ส่งส่วนกลางเป็นรายเดือน  และประมวลผลตามปีพุทธศักราช (มกราคม – ธันวาคม)  


ตารางแสดงการจัดลำดับผู้ป่วยนอกตามกลุ่มสาเหตุป่วย ทั้งประเทศ(ยกเว้นกทม.) ต่อประชากร 1,000 คน
เลขที่    สาเหตุป่วย    2548    2547    2546    2545    2544
        ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา
10    โรคระบบหายใจ    1    402.4    1    402.7    1    434.8    1    444.7    1    466.2
11    โรคระบบย่อยอาหาร รวมโรคในช่องปาก    2    231.7    2    226.6    2    243.0    2    244.1    2    257.1
9    โรคระบบไหลเวียนเลือด    3    181.5    4    161.2    4    147.1    4    132.0    4    120.9
13    โรคระบบกล้ามเนื้อ รวมโครงร่าง     4    177.6    3    172.8    3    176.2    3    172.2    3    166.7
4    โรคเกี่ยวกับต่อมไร้ท่อ โภชนการ     5    129.8    5    112.6    5    106.9    7    93.9    7    87.7
1    โรคติดเชื้อและปรสิต    6    104.0    6    97.3    6    101.1    5    105.2    6    97.6
12    โรคผิวหนังและเนื้อเยื้อใต้ผิวหนัง    7    81.0    7    84.9    7    99.5    6    102.0    5    109.7
14    โรคระบบสืบพันธุ์ร่วมปัสสาวะ    8    51.8    8    46.9    8    48.4    9    45.1    8    44.4
7    โรคตารวมส่วนประกอบของตา    9    48.1    9    46.0    9    47.7    8    56.3    9    43.7
5    ภาวะแปรปรวนทางจิตและพฤติกรรม    10    37.6    10    35.9                        
6    โรคระบบประสาท                    10    37.6    10    37.2    10    39.2




                                     เมื่อพิจารณาอัตราป่วยของผู้ป่วยนอก   ข้อมูลล่าสุด ปี พ.ศ.2548  พบว่า  โรคระบบหายใจ มีอัตราป่วยสูงสุด รองลงมา ได้แก่  โรคระบบย่อยอาหาร  และ โรคระบบไหลเวียนเลือด ตามลำดับ    สำหรับแนวโน้ม อัตราป่วยของผู้ป่วยนอก ตั้งแต่ ปีพ.ศ. 2544-2548  จะเห็นว่า   โรคระบบหายใจ  เป็นโรคที่ครองอันดับหนึ่งมาตลอด    เช่นเดียวกับโรคระบบย่อยอาหารที่เป็นอันดับสอง     ส่วนลำดับที่ 3    จะสลับกันระหว่างโรคระบบกล้ามเนื้อและโครงร่างกับกลุ่มโรคระบบไหลเวียนเลือด    เมื่อพิจารณา 10 อันดับโรค  จะเห็นว่า  อันดับของโรคไม่มีความแตกต่างกันมากนัก    แต่เป็นที่น่าสังเกตว่ากลุ่มโรคที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรม   มีแนวโน้มสูงขึ้น คือ โรคเกี่ยวกับต่อมไร้ท่อ โภชนาการและเมตาบอลิซึมซึ่งเป็นลำดับที่ 7 ของประเทศในปี พ.ศ. 2544 –2545  เลื่อนขึ้นมาเป็นอันดับที่ 5  ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา  เช่นเดียวกับโรคที่เกี่ยวกับภาวะแปรปรวนทางจิตและพฤติกรรมก็เริ่มติดอันดับที่ 10  แทนโรคระบบประสาท ตั้งแต่ปี พ.ศ.2547

ตารางแสดงการจัดลำดับผู้ป่วยในตามกลุ่มสาเหตุป่วย ทั้งประเทศ(ยกเว้น กทม.) ต่อประชากร 100,000 คน
เลขที่    สาเหตุป่วย    2548    2547    2546    2545    2544
        ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา    ลำดับ    อัตรา
63    โรคแทรกซ้อนในการตั้งครรภ์ การคลอด หลังคลอด    1    855.5    1    792.2    1    674.3    2    624.8    2    603.0
2    โรคติดเชื้ออื่นๆของลำไส้    2    670.2    2    662.5    2    583.0    1    649.8    1    515.7
50    โรคอื่นๆของระบบย่อยอาหาร    3    610.2    3    548.1    3    474.3    4    418.5    5    350.7
32    โรคความดันโลหิตสูง    4    579.9    4    477.4    4    389.8    6    341.0    6    287.5
19    ความผิดปกติเกี่ยวกับต่อมไร้ท่อ     5    542.7    5    449.5    8    326.0                
18    โรคเบาหวาน    6    515.5    6    444.2    5    380.7    7    341.0    7    277.7
10    โรคติดเชื้อและปรสิตอื่นๆ    7    436.3    7    376.3    6    377.5    3    445.6    4    374.0
15    โรคเลือดและอวัยวะสร้างเลือด    8    402.4                                
37    ระบบหายใจส่วนบนติดเชื้อเฉียบพลัน     9    382    8    353.6    7    347.1    5    359.4    3    401.7
39    ปอดอักเสบ    10    377.6    9    331.2    9    319.1    8    279.6    8    258.4
65    ความผิดปกติอื่นที่เกิดขึ้นในระยะปริกำเนิด            10    321.5    10    287.2                
69    ผู้ขับขี่จักรยานยนต์บาดเจ็บจากอุบัติเหตุขนส่ง                            9    260.2    9    240.0
60    โรคอื่นๆของระบบสืบพันธุ์ร่วมปัสสาวะ                            10    250.0    10    214.3

โรคที่พบว่าเป็นอันดับหนึ่งของผู้ป่วยในตั้งแต่ปี พ.ศ.2546 ถึงปีล่าสุด พ.ศ.2548 ได้แก่ โรคแทรกซ้อนในการตั้งครรภ์  การคลอด  และหลังคลอด   ส่วนโรคติดเชื้ออื่น ๆ  ของลำไส้  ถูกจัดเป็นลำดับที่สอง (แต่ในปี พ.ศ. 2544-2543 โรคนี้เคยถูกจัดเป็นอันดับที่หนึ่งของประเทศ )  โรคที่เป็นลำดับสามคือ โรคอื่น ๆ ของระบบย่อยอาหาร  สถานการณ์ของโรคในผู้ป่วยในมีความคล้ายคลึงกับผู้ป่วยนอก  กล่าวคือ  โรคที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมเพิ่มมากขึ้นทุกปี  ได้แก่  กลุ่มโรคความดันโลหิตสูง  ซึ่งเป็นอันดับ 6 ในปี พ.ศ.2544 และ 2545  เลื่อนขึ้นมาเป็นอันดับที่ 4 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา  และ โรคเบาหวานที่เป็นอันดับที่ 7 ในปี พ.ศ.2544และ2545 ถูกเลื่อนขึ้นมาเป็นอันดับ 5 ในปี พ.ศ.2546 ถึงแม้ว่า   ปี พ.ศ.2547 และ 2548 ถึงจะลดลงเป็นอันดับที่ 6   แต่อัตราการป่วยเพิ่มขึ้นในสัดส่วนที่ยังน่าเป็นห่วง   ส่วนโรคที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัดในผู้ป่วยใน ได้แก่  กลุ่มผู้ขับขี่จักรยานยนต์ได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุขนส่ง  ที่เคยเป็นอันดับที่ 9  ในปี พ.ศ.2544 – 2545   ไม่ปรากฏใน 10 อันดับโรคตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา   ซึ่งโรคที่อัตราการป่วยลดลงอย่างเห็นได้ชัดในทำนองเดียวกันมีอีก 2 กลุ่ม  ได้แก่  กลุ่มโรคติดเชื้อและปรสิตอื่น ๆ และ โรคระบบหายใจส่วนบนติดเชื้อเฉียบพลัน
    จากข้อมูลที่กล่าวมานั้นสรุปได้ว่า           สถานการณ์โรค 5 ปี ที่ผ่านมานั้นโรคที่พบมากที่สุดของผู้ป่วยนอก 3 ลำดับแรก ได้แก่ โรคของระบบหายใจ  , โรคระบบย่อยอาหาร รวมโรคในช่องปาก      และโรคระบบไหลเวียนเลือด  (สลับกับโรคกล้ามเนื้อและโครงร่าง)        โดยมีอัตราป่วยต่อประชากร 1,000 คน ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาใกล้เคียงกันและมีแนวโน้มลดลงเล็กน้อย    ส่วนในผู้ป่วยใน  โรคที่พบมากที่สุดของผู้ป่วยใน 3 ลำดับแรก  ได้แก่  กลุ่มโรคแทรกซ้อนในการตั้งครรภ์  การคลอด และระยะหลังคลอด  , โรคติดเชื้ออื่น ๆ ของลำไส้  ,  โรคอื่น ๆของระบบย่อยอาหาร   แต่มีอัตราป่วยต่อประชากร 100,000 คน มีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นทุกปี   
                
                            นพวรรณ  มาดารัตน์
                               งานพัฒนาข้อมูลบริการสุขภาพ
                                สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์

Last Updated ( Monday, 11 February 2008 23:52 )